Cenaze Taşıma Sedyesi ve Morg Lifti: Güvenli Aktarma

Morgda, gasilhanede ve otopsi salonunda yapılan işlerin önemli bir bölümü, cenazenin bir yüzeyden diğerine aktarılmasından oluşur: sedyeden morg dolabına, dolaptan otopsi ya da gasil masasına, oradan tabuta ve araca. Her aktarma hem cenazeye gösterilen saygıyı hem de görevlilerin sağlığını ilgilendirir. Bu yazıda cenaze taşıma sedyesi ile morg liftinin farkını, elle taşımanın yarattığı riskleri, lift seçerken bakılacak ölçütleri ve yasal periyodik kontrol yükümlülüğünü ele alıyoruz.

Elle taşıma neden risklidir?

Elle Taşıma İşleri Yönetmeliği, bir yükün kaldırılması, indirilmesi, itilmesi, çekilmesi ya da taşınması sırasında özellikle bel veya sırt incinmesine yol açabilecek işleri elle taşıma olarak tanımlar (m. 4). Yönetmeliğin ekinde sayılan risk etkenlerinin çoğu morg işlerinde de karşımıza çıkar:

• Yükün çok ağır ya da büyük, kavranmasının zor ve dengesinin değişken olması
• Yükün vücuttan uzakta tutulmasını, eğilmeyi veya bükülmeyi gerektiren bir konumda bulunması
• Çalışma alanının dar olması, zeminin kaygan ya da seviye farklı olması
• Dinlenme aralarının yetersiz kalması ve iş temposunun çalışan tarafından değiştirilememesi

Yönetmelik işverene önce yüklerin elle taşınmasına gerek bırakmayan bir iş düzeni kurmayı ve yükün özellikle mekanik sistemlerle taşınmasını sağlamayı yükler. Elle taşımanın kaçınılmaz olduğu durumlarda ise riskleri azaltan yöntemler, çalışanların bilgilendirilmesi ve eğitimi gerekir (m. 5, 6 ve 8). Cenaze taşıma sedyesi ve morg lifti, bu yükümlülüğün morgdaki karşılığıdır.

Sedye, taşıma arabası ve lift arasındaki fark

• Cenaze taşıma sedyesi: Cenazenin üzerinde durduğu düz taşıma yüzeyi. Tipik kullanım: morg dolabına sürülerek yerleştirme, masaya ya da araca aktarma.
• Taşıma arabası: Tekerlekli, sabit yükseklikte taşıyıcı. Tipik kullanım: koridor ve odalar arasında yatay taşıma.
• Hidrolik ya da mekanik lift: Tekerlekli ve tabla yüksekliği ayarlanabilen taşıyıcı. Tipik kullanım: alt ve üst bölmeler, masalar ve araç kasası arasında aktarma.

Bölmeli morg ünitelerinde liftin en çok işe yaradığı an, üst bölmelere yerleştirmedir. Lift tablası bölme seviyesine getirildiğinde sedye yatay olarak kaydırılır ve görevlinin yükü kaldırma ihtiyacı büyük ölçüde ortadan kalkar. Ünitelerin önden ya da yandan yüklenmesinin aktarma alanına etkisini morg ünitesi çeşitleri ve ölçüleri yazımızda anlattık.

Morg lifti seçerken bakılacaklar

• Kapasite: Volinox liftleri 500 ve 1000 kg ağırlık kapasitesi seçenekleriyle üretilmektedir. Üreticinin etikette belirttiği kaldırma kapasitesi aşılmamalıdır; bu kapasitenin altında kullanılacak liftlerde işletme kapasitesinin görünür biçimde işaretlenmesi gerekir.
• Tahrik türü: Hidrolik ve mekanik seçenekler arasında kullanım sıklığı, bakım imkânı ve görevlilerin alışkanlıkları belirleyicidir.
• Yükseklik aralığı: Tablanın en alçak ve en yüksek seviyesi; kurumdaki en alt ve en üst bölmeyi, otopsi ya da gasil masasını ve varsa araç kasasını karşılamalıdır. Bu yükseklikleri ölçüp teklif aşamasında paylaşmak, sonradan çıkacak uyumsuzlukları önler.
• Tabla ve sedye uyumu: Volinox morg ünitelerinde sedye ölçüsü 210 × 65 × 4 cm olarak verilmektedir. Lift tablası bu sedyeyi taşıyacak ve kaydırmaya izin verecek genişlikte olmalıdır.
• Malzeme: Paslanmaz çelik ya da elektrostatik fırın boyalı gövde seçenekleri vardır. Islak ve sık dezenfekte edilen alanlarda kolay silinen yüzeyler tercih edilmelidir.
• Hareket: Frenli tekerlekler, dar alanlarda kolay dönüş ve eşiklerde dengeli ilerleme, aktarma sırasında liftin yerinden oynamamasını sağlar.

Periyodik kontrol ve bakım

Kaldırma ekipmanlarının periyodik kontrolleri, İş Ekipmanlarının Kullanımında Sağlık ve Güvenlik Şartları Yönetmeliği'ne göre yapılır. Yönetmeliğin Ek-III'ündeki tabloda «kaldırma tablaları» için kontrol süresi, ilgili standartta (TS EN 1570) farklı bir süre belirtilmemişse en fazla bir yıldır. Kontrolü makine, mekatronik, metalürji ve malzeme ya da imalat mühendisleri ile makine veya metal eğitimi bölümü mezunu teknik öğretmenler, makine teknikerleri ve yüksek teknikerleri yapabilir. Liftinizin tablodaki hangi ekipman grubuna girdiğini kontrolü yapacak yetkili kişiyle netleştirmeniz önerilir.

Yasal kontrolün yanında günlük bir düzen de gerekir. Her kullanımdan önce frenler, tabla kilidi ve hidrolik sızıntı gözden geçirilmeli; her kullanımdan sonra tabla ve gövde temizlenip dezenfekte edilmelidir. Hareketli parçaların yağlanması ve yıpranan contaların değişimi, üreticinin önerdiği aralıklarla yapılmalıdır. Otopsi salonunda masanın konumu ve transfer yolu için otopsi masası özellikleri yazımız da yol gösterebilir.

Volinox liftleri ve morg ekipmanları

Hidrolik ve mekanik modeller hidrolik ve mekanik liftler sayfasında yer alıyor. Liftin birlikte çalışacağı ekipmanlar için morg üniteleri, otopsi masası ve gasil teneşir masası sayfalarını inceleyebilirsiniz. Bölme yüksekliklerinizi, masa ölçülerinizi ve günlük aktarma sayınızı iletişim sayfası üzerinden paylaşırsanız size uygun lift seçeneğini birlikte belirleyebiliriz.

Kaynaklar: Elle Taşıma İşleri Yönetmeliği (RG 24.07.2013, 28717); İş Ekipmanlarının Kullanımında Sağlık ve Güvenlik Şartları Yönetmeliği, Ek-III, 2.2 ve Tablo-2.