Cenaze Nakli İçin Gerekli Evraklar ve Tabut Şartları

Bir cenazenin hayatını kaybettiği yerden başka bir şehre ya da başka bir ülkeye götürülmesi, aileler için zaten zor bir zamanda yürütülmesi gereken resmî bir süreçtir. En sık sorulan soru şudur: Cenaze nakli için gerekli evraklar nelerdir ve tabut hangi şartları taşımalıdır? Bu yazıda konuyu, Mezarlık Yerlerinin İnşaası ile Cenaze Nakil ve Defin İşlemleri Hakkında Yönetmelik ve Türkiye'nin de taraf olduğu Cenazelerin Nakli Anlaşması çerçevesinde özetliyoruz.

İlk belge: ölüm belgesi

Nakil işlemleri ölüm belgesiyle başlar. Ölüm resmî bir sağlık kurumunda gerçekleşmişse belgeyi o kurum düzenler; kurum dışındaki ölümlerde belediye tabibi, yoksa toplum sağlığı merkezi hekimi ya da aile hekimi verir (m. 16).

Şehirler arası nakilde istenen evraklar

Cenaze il dışına götürülecekse belediyenin sağlık işleri biriminden ya da köy muhtarından cenaze yol izin belgesi alınır (m. 32). Belediye ya da köy muhtarınca onaylanan bu belge, tabutun sızdırmazlığının sağlandığını da gösterir (m. 4). Yönetmelik ayrıca kolera, veba, çiçek, şarbon, cüzam ve ruam nedeniyle hayatını kaybedenlerin, ölümün üzerinden bir yıl geçmeden başka bir yere nakledilmesini yasaklar (m. 36).

Nakil tabutu nasıl olmalı?

Başka bir yerleşim yerine götürülecek cenaze, nakil tabutu ile taşınmalıdır. Yönetmelik nakil tabutunu; cenazenin dış ortamla bağlantısını kesen, sıvı ve koku çıkışını önleyen, uygun muhafaza malzemesi kullanılmış tabut olarak tanımlar (m. 4). Tabutun iç yalıtımı, yolda cenazeyi sarsmayacak ve sıvı ya da koku akıntısına izin vermeyecek biçimde yapılmalıdır. Bu şekilde tabutlanmayan cenazenin nakline izin verilmez (m. 27).

Araç tarafında da bir şart vardır: Başka bir yerleşim yerine cenaze taşıyacak araçların soğutma tertibatıyla donatılmış olması gerekir. Soğutma tertibatı bulunan özel bir tabut kullanılıyorsa ya da bozulma ihtimali olmayan kısa mesafeli bir nakil yapılıyorsa araçta soğutma aranmaz (m. 30). Uzun güzergâhlarda bu nedenle morglu cenaze nakil aracı ya da klimalı tabut kullanılır; araç donanımı için cenaze nakil aracı özellikleri yazımıza bakabilirsiniz.

Yurt dışına cenaze nakli

Deniz, hava ya da demir yoluyla yurt dışına yapılacak nakillerde önce belediyenin sağlık işleri birimi cenaze yol izin belgesini düzenler. Ardından ilgili sağlık biriminden cenazeler için geçiş izin belgesi alınır ve belgeler, naklin yapılacağı yerdeki Türkiye Hudut ve Sahiller Sağlık Genel Müdürlüğü görevlilerine teslim edilir (m. 34).

Uluslararası uygulamada «laissez-passer» olarak bilinen bu belge; kimlik bilgilerini, ölüm yeri, tarihi ve şeklini, nakil aracını ve güzergâhı içerir, çok kullanılan bir yabancı dilde de yazılır (m. 4). Gidilecek ülke ve transit ülkeler anlaşmaya taraf ise uluslararası sözleşmelerin gerektirdiği belgeler dışında başka bir belge istenmez. Anlaşmaya taraf olmayan bir ülkeye nakilde ise o ülkenin istediği belgeler ayrıca hazırlanır (m. 35).

Yurt dışı nakilde tabut şartları

Ülke dışına gönderilecek tabutlar sızdırmaz olur ve tabanlarına sıvı emici bir madde konur. Yönetmeliğe göre tabut iki parçadan oluşur (m. 28):

• Dış tabut: En az 20 mm kalınlığında tahta; birleşim yerleri su sızdırmaz, kapak en çok 20 cm aralıklı vidalarla kapanır, çevresi metal çemberle güçlendirilir.
• İç tabut: Kurşundan ya da sıvı sızdırmayan ve kendiliğinden bozunabilen başka bir malzemeden; lehimleme veya benzeri bir yöntemle kapatılır.
• Bağlantı: İki tabut, sallanmayacak biçimde birbirine sabitlenir.

Cenazelerin Nakli Anlaşması'nın İngilizce ve Fransızca asıl metinlerinde iç tabut için dikkatle lehimlenmiş çinko anılır. Anlaşma, içi çinko levhayla kaplanmış ve kenarları en az 30 mm kalınlığında tek bir ahşap tabutu da kabul eder. Aramalarda sık geçen «çinko kaplı tabut» ifadesi bu yapıyı anlatır. Hava yoluyla nakilde tabutta iç ve dış basıncı dengeleyen bir arıtma düzeneği ya da hareket ülkesinin yetkili makamınca yeterli görülen bir dayanım güvencesi aranır.

Yurt dışından cenaze getirme

Yabancı bir ülkeden getirilen cenazelerde, naklin izinli olduğunu ve sağlık yönünden sakınca taşımadığını gösteren bir cenaze nakil belgesinin ibraz edilmesi zorunludur. Bu belgede kimlik numarası, ad ve soyadı, baba adı, ölüm yeri, tarihi ve ölüm şekli açıkça yazılır (m. 37). Ölümün gerçekleştiği ülkedeki işlemler o ülkenin kurallarına göre yürür. Türk dış temsilciliklerinin bilgi notlarında dilekçe, pasaport ya da kimlik, ölüm belgesi ve cenazenin o ülkeden çıkarılma izni gibi evraklar sayılır; liste ülkeye göre değiştiği için güncel bilgi ilgili temsilcilikten alınmalıdır.

Kurumlar için hazırlık listesi

• Yeterli sayıda iç yalıtımlı, sızdırmaz nakil tabutu
• Uzun güzergâhlar için soğutmalı araç ya da klimalı tabut
• Yurt dışı nakiller için ahşap dış tabut ve lehimli iç tabut tedariki
• Belge örnekleri ve onay veren birimlerin iletişim bilgileri
• Her nakilden sonra temizlik: kan ya da vücut sıvısıyla görünür biçimde kirlenen tabut ve araç %10'luk çamaşır suyu çözeltisiyle yıkanır ya da silinir (m. 24).

Nakle kadar bekletme için cenaze morgda kaç gün kalabilir yazımıza bakabilirsiniz.

Volinox tabutları ve nakil çözümleri

Alüminyum sal tabut yaklaşık 25 kg ağırlığı, 250 kg taşıma kapasitesi ve sürgülü kollarıyla taşıma kolaylığı sağlar. Ahşap ve Avrupa tipi seçenekler merasim tabutları sayfasında, bütün modeller tabutlar sayfasında yer alıyor. Yıllık nakil sayınızı ve güzergâhlarınızı iletişim sayfası üzerinden paylaşabilirsiniz. Belgelerle ilgili kesin bilgi için belediyenizin cenaze hizmetleri birimine danışın.

Kaynaklar: Mezarlık Yerlerinin İnşaası ile Cenaze Nakil ve Defin İşlemleri Hakkında Yönetmelik (RG 19.01.2010, 27467; değişiklikleriyle); Cenazelerin Nakli Anlaşması (Avrupa Konseyi, ETS No. 80; RG 06.08.1975, 15318).